Προσωπικές Εταιρείες 2026: Νομική, Φορολογική και Λογιστική Προσέγγιση

Λεπτομέρειες

επίσης και ένας εταίρος που είναι εξουσιοδοτημένος από τους υπόλοιπους εταίρους να προβεί στην λύση της ΟΕ. Από τις διατάξεις του ν.4919/2022 προκύπτει ότι και η διαδικασία της λύσεως υποβάλλεται στις διατυπώσεις δημοσιότητας που προβλέπει ο ανωτέρω νόμος.

Τρίτος λόγος λύσεως της ΟΕ είναι η κήρυξή της σε πτώχευση, σύμφωνα και με τη ρητή διάταξη της παρ. 2 του άρθρου 210 του Πτωχευτικού Κώδικα (ΠτΚ, βλ. το κείμενο αυτής αυτούσιο κατωτέρω), το οποίο αφορά στο σύνολο των νομικών προσώπων. Με την πτώχευση της ΟΕ υφίσταται και ταυτόχρονη πτώχευση των ομορρύθμων μελών της, χωρίς μάλιστα να μνημονεύεται αυτό στην πτωχευτική απόφαση. Ενώ ο σύνδικος πτώχευσης της ΟΕ είναι και σύνδικος των ομορρύθμων μελών της (ΑΠ 1002/1994, Εφ Πατρών 6/1999, Εφ Αθηνών 10798/1987, Μ Λεοντάρης Προσωπικές εταιρείες). Με τη λύση της εταιρείας λόγω πτωχεύσεως εκκαθαρίζεται αυτή με τις διατάξεις του πτωχευτικού δικαίου.

Ο τέταρτος λόγος λύσεως της ΟΕ είναι με δικαστική απόφαση ύστερα από αίτηση εταίρου και εφόσον υπάρχει σπουδαίος λόγος. Σπουδαίος λόγος είναι κάθε περιστατικό, το οποίο καθιστά για τον καταγγέλλοντα επαχθή, σύμφωνα με την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη τη συνέχιση της διαρκούς ενοχικής σχέσης (και της εταιρίας) μέχρι του πέρατος του χρόνου διάρκειας. Η διάταξη αυτή αφορά τόσο την ομόρρυθμη εταιρεία αορίστου όσο και την ορισμένου χρόνου, έχει δε έρεισμα και στα άρθρα 766 και 767 ΑΚ, είχε επικυρωθεί και από πλούσια νομολογία κατά το προϊσχύον καθεστώς, ενώ ο νέος νόμος δεν αναπαρήγαγε ακριβώς τις διατάξεις των άρθρων 766 και 767 του ΑΚ αλλά εισήγαγε αντίθετα μια νέα ρύθμιση όπου η καταγγελία των εταίρων γίνεται ουσιαστικά με αίτησή τους στο Δικαστήριο και με έκδοση δικαστικής απόφασης. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η ύπαρξη σπουδαίου λόγου γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό για την σταθερότητα και την πρόοδο της εταιρείας. Ο σπουδαίος λόγος είναι ένα ζήτημα πραγματικό το οποίο θα κριθεί και θα διαπιστωθεί από το δικαστήριο. Ενδεικτικά, σπουδαίοι λόγοι είναι η αντισυμβατική συμπεριφορά εταίρου, η κακή πορεία της εταιρείας, ανυπέρβλητες διαφωνίες μεταξύ των εταίρων, αδυναμία εταίρου να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του σε μόνιμη διάρκεια κ.α. (Εφ Θες/νικης 823/81 ΕΕΔ 1982, ΑΠ 407/1990 ΕΕΔ 1991, Εφ Αθηνών 11141/82 ΕΕΔ 1983, Εφ Θες/νίκης 3132/2003 ΕΕΔ2005).

Η διαδικασία που εκδικάζει την αίτηση εταίρου για λύση της εταιρίας είναι η εκουσία και το αρμόδιο δικαστήριο είναι το Μονομελές Πρωτοδικείο της έδρας της ΟΕ (ήδη από 1.3.2013 αρμόδιο δικαστήριο είναι το Ειρηνοδικείο της έδρας της ομορρύθμου εταιρείας σύμφωνα με το ν.4077/2012). Ένας επιπλέον λόγος λύσης της εταιρίας προβλέπεται στο άρθρο 267 του παρόντος νόμου, το οποίο ρητά προβλέπει ότι «Αν αποχωρήσουν για οποιοδήποτε λόγο ένας ή περισσότεροι εταίροι και παραμείνει μόνο ένας εταίρος η εταιρεία λύνεται, εφόσον μέσα σε τέσσερις μήνες δεν δημοσιευτεί στο ΓΕΜΗ η είσοδο νέου εταίρου» (βλ. περί τούτου αναλυτικά κατωτέρω).

Η λύση της εταιρείας δημοσιεύεται και στο ΓΕΜΗ διότι αποτελεί μεταβολή του νομικού προσώπου της εταιρείας. Μετά δε την περάτωση της εκκαθαρίσεως με αίτηση του εκκαθαριστή γίνεται η διαγραφή της ομόρρυθμης εταιρείας από το ΓΕΜΗ.

Σχετικές διατάξεις:

1.1.4.2 Γεγονότα που επιφέρουν την έξοδο του εταίρου σε ΟΕ

Σύμφωνα με το άρθρο 260 του ν.4072/2012, ο θάνατος, η πτώχευση και η υποβολή σε δικαστική συμπαράσταση εταίρου επιφέρουν την έξοδο του από την εταιρεία, εκτός αν προβλέπεται διαφορετικά στην εταιρική σύμβαση.

Η εταιρική σύμβαση μπορεί να προβλέπει και άλλα γεγονότα που συνεπάγονται την έξοδο του εταίρου.

Ειδικότερα, το παρόν άρθρο προβλέπει την έξοδο του ομορρύθμου εταίρου από την ΟΕ. Οι λόγοι αυτοί είναι ο θάνατος του ομορρύθμου εταίρου, η πτώχευσή του και η υποβολή του σε δικαστική συμπαράσταση. Αν όμως υπάρξει πρόβλεψη στην εταιρική σύμβαση μπορεί να εξαιρεθεί η έξοδος του εταίρου για τους παραπάνω λόγους και να συνεχιστεί η συμμετοχή του εταίρου στην ΟΕ όπως λόγου χάρη δια των κληρονόμων του σε περίπτωση θανάτου του. Ο λόγος που υφίσταται αυτή η πρόβλεψη είναι ο σεβασμός στην αρχή της διατήρησης της επιχείρησης. Η παρ. 2 του άρθρου 260 του παρόντος νόμου παράλληλα ορίζει ότι η εταιρική σύμβαση μπορεί να προβλέπει και άλλα γεγονότα που συνεπάγονται την έξοδο του εταίρου. Ειδικότερα όσον αφορά το θάνατο του εταίρου καταρχήν η ΟΕ λύεται με το θάνατο αυτού. Μπορεί όμως να προβλεφθεί στο καταστατικό ότι η ΟΕ θα συνεχιστεί με τους κληρονόμους του θανόντος εταίρου ή με τους υπόλοιπους εταίρους. Κάθε κληρονόμος του θανόντος εταίρου σε περίπτωση συνεχίσεως της εταιρείας μπορεί να εξαρτήσει την παραμονή του σε αυτή από το εάν θα λάβει τη θέση ετερόρρυθμου εταίρου κατ’ άρθρο 265 παρ.1 του ν.4072/2012. Αν δεν γίνει δεκτή η πρόταση αυτή από τους υπολοίπους ομόρρυθμους εταίρους ο κληρονόμος μπορεί να εξέλθει από την ΟΕ. Σε κάθε περίπτωση που συνεχίζεται η εταιρεία είτε μεταξύ επιζώντων ομορρύθμων εταίρων είτε μεταξύ κληρονόμων του θανόντος ομορρύθμου εταίρου και των λοιπών εταίρων, συντάσσεται έγγραφο τροποποιητικό του καταστατικού με τις ανάλογες μεταβολές και δημοσιεύεται στο ΓΕΜΗ. Στην περίπτωση θανάτου του εταίρου ο κληρονόμος του πρέπει να το γνωστοποιήσει χωρίς υπαίτια καθυστέρηση στους λοιπούς εταίρους. Ενώ αν υφίσταται κίνδυνος από την επερχόμενη αναβολή να συνεχίσει τη διαχείριση που είχε ο θανών έως ότου ληφθούν τα αναγκαία μέτρα. Την ίδια υποχρέωση έχουν και οι λοιποί εταίροι σχετικά με τη συνέχιση της διαχείρισης που τους είχε ανατεθεί. Στο διάστημα των γεγονότων αυτών η εταιρεία λογίζεται ότι υπάρχει κανονικά (άρθρα 773 & 774 ΑΚ). Η διαχειριστική ιδιότητα του θανόντος ομορρύθμου εταίρου πάντως δεν κληρονομείται από τους κληρονόμους του (Εφ Αθηνών 656/1995, ΕΕΔ 199). Φυσικά στην περίπτωση που προβλεφθεί στην εταιρική σύμβαση η συνέχιση της ΟΕ από τους κληρονόμους θανόντος ομορρύθμου εταίρου, η ρήτρα συνέχισης λειτουργεί υπό την προϋπόθεση ότι θα ληφθούν υπόψη και οι διατάξεις του κληρονομικού δικαίου. Η ανηλικότητα του κληρονόμου του θανόντος ομορρύθμου εταίρου δεν επηρεάζει την συμφωνία συνέχισης της εταιρείας. Ο ανήλικος εισέρχεται αυτοδικαίως χωρίς την σύμπραξη του νόμιμου αντιπροσώπου του ενώ η μεταγενέστερη άσκηση των μεταγενέστερων δικαιωμάτων και υποχρεώσεών του θα διενεργούνται κατά τα ισχύοντα για τον νόμιμο αντιπρόσωπό του[1]. Όσον αφορά τα προγενέστερα χρέη της εταιρείας το άρθρο 1527 ΑΚ προσφέρει προστασία στον ανήλικο, ο οποίος πάντα κληρονομεί με το ευεργέτημα της απογραφής, ενώ μέχρι να ενηλικιωθεί δεν αποκτά την εμπορική ιδιότητα και επομένως δεν προσωποκρατείται και ούτε υπόκειται σε πτώχευση[2].

Όσον αφορά την πτώχευση ομορρύθμου εταίρου ακολουθείται ο βασικός κανόνας του πτωχευτικού δικαίου που απαγορεύει στον πτωχό να ασκεί εμπορία και κατά συνέπεια οδηγείται σε έξοδο του από την ΟΕ σε περίπτωση πτωχεύσεώς του. Επιβάλλεται άλλωστε η έξοδος του ομορρύθμου εταίρου σε περίπτωση πτωχεύσεώς του διότι διαφορετικά εξαναγκασμός των υπολοίπων ομορρύθμων εταίρων να συνεργαστούν με το σύνδικο του πτωχού, γεγονός που θα ήταν αντίθετο στον χαρακτήρα των προσωπικών εταιρειών. Ενώ οπωσδήποτε θα επηρεαζόταν και ο παραγωγικός σκοπός της ΟΕ.

Όσον αφορά την θέση σε δικαστική συμπαράσταση του ομορρύθμου εταίρου, του η οποία επιφέρει επίσης την έξοδο από την ΟΕ, αυτή βρίσκει έρεισμα τόσο στο προφανές συμφέρον του ίδιου του συμπαραστατουμένου σε σχέση με την απεριόριστη ευθύνη του, όσο και στο συμφέρον των υπολοίπων ομορρύθμων εταίρων του που θα πρέπει να συνεργαστούν με το δικαστικό συμπαραστάτη, γεγονός που αντίκειται στην φύση της ΟΕ ως προσωπικής εταιρείας[3].

Σχετικές διατάξεις:

1.1.4.3 Εκουσία έξοδος εταίρου ΟΕ

Σύμφωνα με το άρθρο 261 του ν.4072/2012, ο εταίρος μπορεί με δήλωσή του προς την εταιρεία και τους λοιπούς εταίρους να εξέλθει από την εταιρεία, εκτός αν προβλέπεται διαφορετικά στην εταιρική σύμβαση.

Στην εταιρεία αορίστου χρόνου η αξία της συμμετοχής καταβάλλεται στον εξερχόμενο εταίρο στο τέλος της εταιρικής χρήσης.

Στην εταιρεία ορισμένου χρόνου η καταβολή της αξίας συμμετοχής στον εξερχόμενο εταίρο εξαρτάται από τη συνδρομή σπουδαίου λόγου. Αν το δικαστήριο που αναφέρεται στην παρ. 2 του άρθρου 259 κρίνει ότι δεν συντρέχει σπουδαίος λόγος, ο εταίρος δεν έχει αξίωση για καταβολή της αξίας της συμμετοχής του.

Ειδικότερα, εκτός της δυνατότητας του εταίρου σύμφωνα με το άρθρο 259 παρ.1 περ. δ του ν.4072/2012 να επιφέρει τη δικαστική λύση της εταιρείας όπως προαναφέρθηκε, προβλέπεται εκούσιο δικαίωμα του εταίρου για έξοδό του από την ΟΕ. Η άσκηση του δικαιώματος αυτού επιφέρει την άμεση έξοδο του ομορρύθμου εταίρου από την ΟΕ είτε αυτή είναι ορισμένου είτε είναι αορίστου χρόνου, με τη διαφορά ότι στην ομόρρυθμη εταιρεία αορίστου χρόνου η αξία της συμμετοχής του καταβάλλεται στον εξερχόμενο ομόρρυθμο εταίρο στο τέλος της εταιρικής χρήσης, ενώ στην εταιρεία ορισμένου χρόνου στον εξερχόμενο εταίρο που ασκεί το δικαίωμα εξόδου η καταβολή ης αξίας συμμετοχής του στην ομόρρυθμη εταιρεία εξαρτάται από τη συνδρομή σπουδαίου λόγου, ο οποίος θα κριθεί από το αρμόδιο δικαστήριο. Στην περίπτωση δε που το αρμόδιο δικαστήριο κρίνει ότι δεν συντρέχει σπουδαίος λόγος ο εταίρος τότε δεν έχει αξίωση για καταβολή της αξίας συμμετοχής του. Αρμόδιο Δικαστήριο είναι το δικαστήριο του άρθρου 259 παρ. 2 του ν.4072/2012. Αυτή η ρύθμιση έχει το πλεονέκτημα να εξισορροπεί τα συμφέροντα της εταιρείας, διότι ακριβώς το ενδεχόμενο απώλειας της αξίας της μερίδας του ομορρύθμου εταίρου που επέρχεται στην περίπτωση ανυπαρξίας σπουδαίου λόγου λειτουργεί ως αντικίνητρο για την άσκηση αβάσιμων ή καταχρηστικών δηλώσεων εξόδου. Αλλά και όσον αφορά τον εξερχόμενο ομόρρυθμο εταίρο αυτός δεν χρειάζεται να αναμένει την κρίση του δικαστηρίου για να εξέλθει από την ΟΕ (η οποία κρίση αφορά μόνο την καταβολή της μερίδας του ή όχι) με συνέπεια να μην δεσμεύεται μέχρι την έκδοση της δικαστικής απόφασης με υποχρεώσεις και προσωπικές ευθύνες που δημιουργούνται ενδεχομένως από μια διαχείριση που αυτός δεν εγκρίνει.

1.1.4.3Α Τρόπος άσκησης δικαιώματος εκούσιας εξόδου εταίρου σε ΟΕ

Για την άσκηση του δικαιώματος εξόδου του άρθρου 261 του ν.4072/2012, σε περίπτωση που το καταστατικό της εταιρίας δεν περιέχει σχετική πρόβλεψη, τίθεται το ζήτημα αν απαιτείται υποχρεωτικά η σύνταξη εξώδικης δήλωσης και η επίδοσή της με δικαστικό επιμελητή προς την εταιρία και τους λοιπούς εταίρους ή αν η δήλωση αυτή μπορεί να πραγματοποιηθεί και με άλλους τρόπους. Περαιτέρω, εξετάζεται με ποιους εναλλακτικούς τρόπους μπορεί να ασκηθεί το δικαίωμα, πώς αποδεικνύεται ότι η εταιρία και οι εταίροι έλαβαν γνώση της εξόδου του εταίρου και υπό ποιες προϋποθέσεις δύναται να γίνει δεκτή η καταχώριση της σχετικής δήλωσης στο ΓΕΜΗ.

Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του άρθρου 261 του ν.4072/2012, προβλέπεται για πρώτη φορά ρητώς το δικαίωμα εξόδου του εταίρου από την εταιρία. Το δικαίωμα αυτό αντικαθιστά, χωρίς ωστόσο να καταργεί, το δικαίωμα καταγγελίας, το οποίο εξακολουθεί να μπορεί να προβλέπεται με την εταιρική σύμβαση. Η άσκηση του δικαιώματος εξόδου επιφέρει, τόσο στις εταιρίες αορίστου όσο και ορισμένου χρόνου, την άμεση αποχώρηση του εταίρου από την εταιρία.

Η δήλωση εκούσιας εξόδου του εταίρου απευθύνεται προς την εταιρία και τους λοιπούς εταίρους και παράγει άμεσα τα έννομα αποτελέσματά της, χωρίς να απαιτείται οποιαδήποτε περαιτέρω ενέργεια ή δικαστική επικύρωση. Προκειμένου, όμως, η δήλωση αυτή να καταχωριστεί στο ΓΕΜΗ, ιδίως στην περίπτωση που ο ίδιος ο εξερχόμενος εταίρος επικαλείται ότι η δήλωση έχει περιέλθει πράγματι στην εταιρία και τους λοιπούς εταίρους, απαιτείται να αποδεικνύεται εγγράφως τόσο το γεγονός της γνωστοποίησης όσο και ο χρόνος κατά τον οποίο έλαβε χώρα η γνώση από την εταιρία και τους εταίρους.

Ο ασφαλέστερος τρόπος απόδειξης, αν και όχι ο αποκλειστικός, είναι η επίδοση της δήλωσης προς την εταιρία και τους λοιπούς εταίρους με δικαστικό επιμελητή, καθώς με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται έγγραφη απόδειξη τόσο της βούλησης του εταίρου να εξέλθει εκουσίως από την εταιρία όσο και του χρόνου έναρξης ισχύος της εξόδου. Δεδομένου ότι η δήλωση εξόδου αποτελεί πράξη που επιφέρει μεταβολή στοιχείων ήδη καταχωρισμένων στο ΓΕΜΗ, η δήλωση αυτή πρέπει να καταχωρίζεται στο Γ.Ε.ΜΗ., υπό την προϋπόθεση ότι έχει προηγουμένως κοινοποιηθεί με τρόπο που εξασφαλίζει την απόδειξη της γνώσης από την εταιρία και τους λοιπούς εταίρους.

Τέλος, στις περιπτώσεις όπου δεν υφίσταται εταιρική διένεξη, η δήλωση εξόδου του εταίρου προς την εταιρία δημιουργεί για τους εναπομείναντες εταίρους την υποχρέωση τροποποίησης του καταστατικού και την αντίστοιχη υποχρέωση καταχώρισής του στο ΓΕΜΗ, σύμφωνα με το άρθρο 251 του ν.4072/2012 (σχετ. Κ2-7557/13/2014).

1.1.4.3Β Έξοδος εταίρου προσωπικής εταιρείας που φέρει παράλληλα και την ιδιότητα διαχειριστή αυτής

Με τις διατάξεις του ν.4072/2012 ρυθμίζονται, μεταξύ άλλων, και οι περιπτώσεις εξόδου εταίρου από προσωπική εταιρεία. Περαιτέρω, με την ΠΟΛ.1199/2013 έχουν παρασχεθεί οδηγίες, στις οποίες περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, και τα δικαιολογητικά που προσκομίζονται, κατά περίπτωση, κατά την υποβολή δήλωσης μεταβολής για την έξοδο εταίρου από την εταιρεία.

Ειδικότερα, στην περίπτωση κατά την οποία ο αποχωρών εταίρος είναι ταυτόχρονα και διαχειριστής της εταιρείας και αναφέρεται ονομαστικά στο άρθρο του καταστατικού που αφορά τη διαχείριση ή προβλέπεται ότι ασκεί τη διαχείριση από κοινού με έναν ή περισσότερους εταίρους, η εταιρεία υποχρεούται να προβεί άμεσα σε τροποποίηση του συγκεκριμένου άρθρου του καταστατικού της. Η ίδια υποχρέωση άμεσης τροποποίησης του καταστατικού ανακύπτει και στην περίπτωση που ο εξερχόμενος εταίρος είναι ο μοναδικός ομόρρυθμος εταίρος, εφόσον στο καταστατικό ορίζεται ότι η διαχείριση και η εκπροσώπηση της εταιρείας ασκείται αποκλειστικά από τον ομόρρυθμο εταίρο.

Σύμφωνα με τα ανωτέρω, σε περίπτωση εξόδου εταίρου προσωπικής εταιρείας, ο οποίος είναι συγχρόνως και διαχειριστής αυτής, η Φορολογική Διοίκηση προβαίνει στην καταχώριση της μεταβολής που αφορά την έξοδο του εταίρου, βάσει των αντίστοιχων, κατά περίπτωση, δικαιολογητικών με τα οποία επέρχεται η μεταβολή αυτή, όπως αυτά ορίζονται στην ΠΟΛ.1199/2013. Παράλληλα, η μεταβολή που αφορά τη σχέση του ως διαχειριστή πραγματοποιείται μέσω της απαιτούμενης τροποποίησης του καταστατικού, όπου αυτή απαιτείται, η οποία πρέπει να είναι καταχωρισμένη στο ΓΕΜΗ.

Οι ανωτέρω τροποποιήσεις του καταστατικού πραγματοποιούνται με μέριμνα της εταιρείας και όχι του εξερχόμενου εταίρου. Δεν απαιτείται τροποποίηση του καταστατικού στην περίπτωση κατά την οποία ο αποχωρών εταίρος και διαχειριστής δεν αναφέρεται ονομαστικά στο άρθρο περί διαχείρισης ή όταν στο καταστατικό προβλέπεται ότι κάθε εταίρος εκπροσωπεί την εταιρεία μεμονωμένα. Στην περίπτωση αυτή, αρκεί η προσκόμιση βεβαίωσης από τις υπηρεσίες του ΓΕΜΗ για την καταχώριση της εξόδου του εταίρου και από τη θέση του διαχειριστή.

Τέλος, δεδομένου ότι η έξοδος εταίρου συνεπάγεται αυτοδίκαια και την παύση της διαχειριστικής και εκπροσωπευτικής του εξουσίας, επισημαίνεται ότι το ΓΕΜΗ δύναται να εκδίδει βεβαιώσεις για την ταυτόχρονη έξοδο του εταίρου και την παύση του από τη θέση του διαχειριστή, ακόμη και στην περίπτωση που ο εξερχόμενος εταίρος δεν δηλώνει ρητώς, ταυτόχρονα με την έξοδό του, τη διακοπή της σχέσης του ως διαχειριστής (σχετ. ΠΟΛ.1030/2014).

1.1.4.3Γ Υποβολή δήλωσης μεταβολής εργασιών κατά την έξοδο εταίρου προσωπικών εταιρειών

Με τις διατάξεις του άρθρου 267 του ν.4072/2012 ορίζεται ότι, εάν για οποιονδήποτε λόγο αποχωρήσουν ένας ή περισσότεροι εταίροι και παραμείνει στην εταιρεία μόνο ένας εταίρος, η εταιρεία λύνεται, εκτός εάν εντός τεσσάρων μηνών από την αποχώρηση δημοσιευθεί στο ΓΕΜΗ η είσοδος νέου εταίρου. Με τη ρύθμιση αυτή παρέχεται στον εναπομείναντα εταίρο η δυνατότητα να ανεύρει, εντός της ως άνω τετράμηνης προθεσμίας, νέο εταίρο, είτε ομόρρυθμο είτε ετερόρρυθμο.

Κατά το χρονικό αυτό διάστημα, η εταιρεία εξακολουθεί να υφίσταται με έναν μόνο εταίρο, χωρίς να καθίσταται μονοπρόσωπη. Σε περίπτωση δε εισόδου νέου εταίρου εντός του τετραμήνου, οι ημερομηνίες εξόδου του απερχόμενου εταίρου και εισόδου του νέου οφείλουν να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ημερομηνίες επέλευσης των αντίστοιχων γεγονότων.

Περαιτέρω, με τις διατάξεις της ΠΟΛ.1102/2005 ορίζεται ότι τα νομικά πρόσωπα υποχρεούνται, για οποιαδήποτε μεταβολή των αρχικώς δηλωθέντων στοιχείων τους, όπως ενδεικτικά αλλαγή επωνυμίας, έδρας, τόπου επαγγελματικής εγκατάστασης, μελών ή εταίρων, να υποβάλλουν στην αρμόδια ΔΟΥ, εντός τριάντα ημερών, τη σχετική δήλωση μεταβολής εργασιών, συνυποβάλλοντας και το αντίστοιχο, κατά περίπτωση, δικαιολογητικό.

Επιπλέον, από τις διατάξεις των άρθρων 260, 261, 262 και 263 του ν.4072/2012 προκύπτει ότι η έξοδος εταίρου από προσωπική εταιρεία επέρχεται:

α) με δήλωση του εταίρου προς την εταιρεία και τους λοιπούς εταίρους (εκούσια έξοδος), εκτός αν προβλέπεται διαφορετικά στο καταστατικό,

β) με δικαστική απόφαση κατόπιν αίτησης ατομικού δανειστή του εταίρου και

γ) με δικαστική απόφαση ύστερα από αίτηση των λοιπών εταίρων, ήτοι με αποκλεισμό του εταίρου.

Περαιτέρω, ο θάνατος, η πτώχευση και η υποβολή εταίρου σε δικαστική συμπαράσταση επιφέρουν αυτοδικαίως την έξοδό του από την εταιρεία, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά στο καταστατικό.

Σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 271 του ίδιου νόμου, οι ανωτέρω διατάξεις εφαρμόζονται αναλόγως και στην ετερόρρυθμη εταιρεία, εφόσον δεν υφίσταται ειδικότερη ρύθμιση.

Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, το νομικό πρόσωπο, δια του νομίμου εκπροσώπου του, υποχρεούται εντός τριάντα ημερών από την πραγματοποίηση της μεταβολής να προσέλθει στην αρμόδια ΔΟΥ και να δηλώσει την έξοδο εταίρου, προσκομίζοντας, κατά περίπτωση, το αντίστοιχο έγγραφο που αποδεικνύει την έξοδο αυτού, όπως δήλωση εξόδου προς την εταιρεία, δικαστική απόφαση κατόπιν αίτησης ατομικού δανειστή, δικαστική απόφαση αποκλεισμού κ.λπ., το οποίο πρέπει να είναι καταχωρισμένο στο ΓΕΜΗ.

Σε περίπτωση που το νομικό πρόσωπο δεν εκπληρώσει την υποχρέωση αυτή εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας, δύναται, μετά την πάροδο των τριάντα ημερών, να υποβάλει τη σχετική δήλωση ο ίδιος ο εξερχόμενος εταίρος, συνυποβάλλοντας το αντίστοιχο έγγραφο για την έξοδό του, καταχωρισμένο στο ΓΕΜΗ. Η βεβαίωση μεταβολής που εκδίδεται στην περίπτωση αυτή τηρείται στον φάκελο του νομικού προσώπου, ενώ στον εξερχόμενο εταίρο χορηγείται απαντητικό έγγραφο, στο οποίο αναφέρεται ότι, βάσει του συγκεκριμένου εγγράφου και της καταχώρισής του στο ΓΕΜΗ, ο ενδιαφερόμενος φέρεται εξερχόμενος από εταίρος της συγκεκριμένης εταιρείας από την αντίστοιχη ημερομηνία.

Σε κάθε περίπτωση εκπρόθεσμης υποβολής δήλωσης μεταβολής εργασιών ως προς την έξοδο εταίρου, είτε από το νομικό πρόσωπο είτε από τον εξερχόμενο εταίρο, επιβάλλονται οι κυρώσεις που προβλέπονται από τις διατάξεις του ΚΦΔ, όπως ισχύει, στο νομικό πρόσωπο, δεδομένου ότι αυτό φέρει την ιδιότητα του υπόχρεου για την υποβολή της σχετικής δήλωσης.

Τέλος, επισημαίνεται ότι, για τις ανωτέρω μεταβολές, η προθεσμία των τριάντα ημερών αρχίζει να υπολογίζεται από την ημερομηνία καταχώρισής τους στο ΓΕΜΗ. Ανεξαρτήτως των ανωτέρω, το Τμήμα Μητρώου της ΔΟΥ δεν προβαίνει στις σχετικές ενέργειες σε περιπτώσεις κατά τις οποίες, λόγω μετάπτωσης, δεν αποτυπώνονται πλήρως στη μηχανογραφική εικόνα των νομικών προσώπων τα απαιτούμενα στοιχεία τους, όπως επωνυμία, σχέσεις, μέλη ή εταίροι.

(σχετ. ΠΟΛ.1199/2013)

1.1.4.4 Έξοδος εταίρου ΟΕ προκαλούμενη από ατομικό του δανειστή

Σύμφωνα με το άρθρο 262 του ν.4072/2012, εφόσον η αναγκαστική εκτέλεση κατά της περιουσίας εταίρου από ατομικό δανειστή του αποβεί άκαρπη, ο δανειστής μπορεί να ζητήσει από το δικαστήριο της παρ. 2 του άρθρου 259 την έξοδο του εταίρου και τον καθορισμό της αξίας της συμμετοχής του.

Ειδικότερα, με τη ρύθμιση του παρόντος άρθρου δίδεται η δυνατότητα στον ατομικό δανειστή του ομορρύθμου εταίρου να ζητήσει από το δικαστήριο την έξοδο του εταίρου από την ΟΕ και το καθορισμό της αξίας της συμμετοχής του. Έτσι, ο ατομικός δανειστής μπορεί να προβεί σε κατάσχεση της απαίτησης που έχει ο εξερχόμενος εταίρος κατά της εταιρείας για καταβολή της αξίας της μερίδας του. Απαραίτητη προϋπόθεση προκειμένου να λειτουργήσει η διαδικασία αυτή είναι η αναγκαστική εκτέλεση κατά της περιουσίας του οφειλέτη ομορρύθμου εταίρου από ατομικό δανειστή να έχει αποβεί άκαρπη. Αρμόδιο δικαστήριο είναι το Ειρηνοδικείο της έδρας της ομορρύθμου εταιρείας το οποίο δικάζει κατά τη διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας (άρθ. 1 περ. α’, ν.4077/2012, σε συνδυασμό με παρ. 4 του άρθ. 3 του ΕισΝΚΠολΔ). Ο ατομικός δανειστής του οφειλέτη ομορρύθμου εταίρου αιτείται στο δικαστήριο την έξοδο του οφειλέτη εταίρου από την ΟΕ, το καθορισμό της αξίας συμμετοχής του και επισπεύδει παράλληλα με αυτοτελές ή με ίδιο δικόγραφο κατάσχεση εις χείρας τρίτου που αφορά την αξία της εταιρικής του συμμετοχής όπως αυτή θα καθορισθεί[4]. Για τις επιπτώσεις όμως της εξόδου του εταίρου από την εταιρία και της απώλειας γι’ αυτήν της οικονομικής του συμμετοχής, ο νόμος ουδέν διαλαμβάνει. Προφανώς, οι λοιποί εταίροι μπορούν να αποφασίσουν τη συνέχιση της εταιρίας μεταξύ τους ή οποιοσδήποτε εταίρος μπορεί να ζητήσει από το δικαστήριο να διατάξει αυτό τη λύση της εταιρίας, επικαλούμενος ως σπουδαίο λόγο, την διαταχθείσα από το δικαστήριο έξοδο του εταίρου[5].

1.1.4.5 Αποκλεισμός εταίρου ΟΕ

Σύμφωνα με το άρθρο 263 του ν.4072/2012, αν συντρέχει στο πρόσωπο ενός εταίρου περιστατικό που θα δικαιολογούσε τη λύση της εταιρείας σύμφωνα με την περ. δ΄ της παρ. 1 του άρθρου 259, το μονομελές πρωτοδικείο μπορεί, ύστερα από αίτηση των λοιπών εταίρων, η οποία εκδικάζεται κατά τη διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας, αντί της λύσης της εταιρείας, να διατάξει τον αποκλεισμό του εταίρου.

Το άρθρο αυτό προβλέπει τον αποκλεισμό εταίρου στην περίπτωση που το δικαστήριο καλείται να αποφασίσει σύμφωνα με το άρθρο 259 παρ.1 περ. δ’ την